سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
  • صفحه اصلی
  • » سال شکوفایی آگاهى جهانى و تجلى جهانى شدن...

سال شکوفایی آگاهى جهانى و تجلى جهانى شدن

چکیده :فوران آگاهى جهانى که در سال گذشته دیدیم، مهم‌ترین اتفاقى است که در این سال رخ داده و این مسئله به گونه‌های مختلف خود را نشان داده است. پیوند خوردن تحولات و اعترضات مردمى‌در کشورهاى شمال آفریقا و خاورمیانه، با شبکه‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی جهانى بود که توانست اعتراضات نهفته در درون این جوامع را شکوفا کند و چنین تغییراتى را برجاى بگذارد. ظهور و بروز شبکه‌های جهانی و نشان دادن این وجه از جهانی شدن که تا به حال کمتر به طور عملى و در حوزه سیاست خود را نشان داده بود مهم‌ترین تحول سال گذشته است....


حسین سلیمی *

از نظر من سال ۱۳۸۹ را مى‌توان سال شکوفایی آگاهى جهانى و تجلى جهانى شدن نامید. این جهانى شدن، چه درعرصه شبکه‌هاى‌ اطلاعات و ارتباطات و چه در عرصه آگاهی جهانی که شکل گرفت، ‌قابل مشاهده بود. بنابراین به نظر من فوران آگاهى جهانى که در سال گذشته دیدیم مهم‌ترین اتفاقى است که در این سال رخ داده و این مسئله به گونه‌های مختلف خود را نشان داده است.

کاملا واضح است که با نگاهى گذرا به تحولات سیاسى و بین المللى سال گذشته مى‌توان گفت که تحولات و اعترضات مردمى‌در کشورهاى شمال آفریقا و خاورمیانه، برجسته‌ترین تحولات سال گذشته بوده است. ولی به نظر من این تحولات به تنهایی و به خودى خود نمی‌توانست چنین اثر و نفوذى ایجاد کند؛ بلکه پیوند خوردن این تحولات با شبکه‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی جهانى بود که توانست اعتراضات نهفته در درون این جوامع را شکوفا کند و چنین تغییراتى را برجاى بگذارد.

این از این رو نکته قابل توجه است که سال‌هاى سال در کشورهایى مثل مصر، تونس، یمن و بحرین، اعتراضات نهفته ای وجود داشت. دولت‌هاى رانتیر که منابع داخلى کشور را در اختیار داشتند و به پیوندهاى مستحکم بین المللى اقدام کرده بودند و به هم پیمان‌هاى استرات‍ژیک قدرت‌هاى بزرگ تبدیل شده بودند، ‌مانع از بروز و ظهور این اعتراضات می‌شدند؛ به نحوى که این اعتراضات نهفته در این جوامع از چشم بسیارى از تحلیل‌گران ناپیدا مانده بود. ولى پیوند خوردن این اعتراضات با شبکه‌هاى اطلاعات و ارتباطات جهانى، باعث شد که تاثیر، عمق و ظهور این اعتراضات نهفته دو چندان شود.

پیش از این نیز معترضین مصری دست به تظاهرات زده بودند و در نقاط مختلف کشور تجمع کرده بودند ولى هیچ گاه چنین تاثیرى را به جا نگذاشته بود و به تغییرات منجر نشده بود. انعکاس اعتراضات مردم مصر به خصوص در میدان تحریر در شبکه‌های جهانی به نحوى که دوربین‌هاى بیش از ده شبکه ماهواره اى به طور شبانه روزى براى تمام مردم جهان از این میدان خبر مى‌دادند و همچنین دسترسى جوانان به شبکه جهانی اطلاعاتى و ارتباطاتى به خصوص شبکه‌هاى اجتماعى باعث شده بود که هم در داخل کشور، ذهن‌هاى آنها به هم پیوند بخورد و هم جنبش اجتماعى آنها بتواند در عرصه جهانی نمودی داشته باشد که سیاستمداران را وادر کند که با آن حرکت کنند و گام به گام همراه با اعتراضات مردم پیش روند و مواضع خود را با این اعتراضات هماهنگ کنند.

بنابراین ظهور و بروز شبکه‌های جهانی و نشان دادن این وجه از جهانی شدن که تا به حال کمتر به طور عملى و در حوزه سیاست خود را نشان داده بود مهم‌ترین تحولی است که در سال گذشته رخ داده است.

هرچند بروز اصلی این آگاهى جهانى در عرصه سیاست در کشورهاى خاورمیانه بود ولى ما در حوزه‌هاى دیگر هم شاهد ظهور جلوه‌هایى از این شبکه‌هاى جهانى بودیم. مثلا در حوزه اقتصاد جلوه‌هایى از آن دیده شد که نتیجه آن پیوند خوردن سیاست‌های قدرت‌های متفاوت اقتصادى در عرصه جهانی و همچنین پیوند خوردن راه حل‌هایی است که کشورهای مختلف برای بحران‌های اقتصادی دنبال مى‌کنند. این موضوع حتى باعث شد که در نقاط مختلف به کمک هم بشتابند و مانع از شکل گیری بحران‌های اقتصادى در کشورهاى مختلف شوند که نمونه‌هاى آن را در یونان و پرتغال و اسپانیا دیدیم.

این‌ها نمودهاى دیگر از به هم پیوستگى جهانى و شبکه‌های جهانى است. بنابراین برآمدن این شبکه‌ها که در بسیارى از تحولاتى که به آن اشاره شد حادثه مهمی است که در سال ۸۹ با آن مواجه بودیم.

طبیعتا این تحول بنیادینى که صورت گرفته ماهیت پدیده‌های سیاسی، نوع تاثیرگذاری آنها و هویت‌های اجتماعی را در مناطق مختلف تحت تاثیر خود قرار داده است. هویت‌هاى اجتماعى و سیاسى از به هم پیوستن ذهن‌هاى مختلف شکل مى‌گیرد و وقتى طریق جدیدى براى به هم پیوستن ذهن‌ها و تجلی و بروز جهانى آن به وجود مى‌آید طبیعتا تحولات ماهوى نه فقط در کشورها، نه فقط در سطح مناطقى مثل خاورمیانه، که در عرصه جهانی ایجاد مى‌کند.

* استاد روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایى
منبع: دیپلماسی ایرانی

(اختیاری)     (اختیاری)